Penaltı atışları nasıl yapılır?
Lig maçları beraberlikle bitebiliyor ama eleme usulü oynanan bir maçta bir kazanan çıkması gerekiyor. Normal süre ve varsa uzatma da eşitlikle biterse, sonucu penaltı atışları belirliyor.
Penaltı atışları oyunun bir parçası değil, bir usul. Maç istatistiklerinde atılan goller sayılmıyor ve resmî sonuç beraberlik olarak kalıyor; değişen tek şey turu kimin geçtiği.
Atışlar başlamadan önce
Atışlar başlamadan önce birkaç şey karara bağlanıyor:
Son madde önemli: maç sırasında kırmızı kart gören bir takım eksik kaldıysa, rakip takım da aynı sayıya iniyor. Böylece atışlara eşit kadroyla giriliyor.
- Atışların hangi kalede yapılacağı belirleniyor.
- Kura ile hangi takımın önce atacağı belirleniyor.
- İki takımın da sahada aynı sayıda oyuncusu olması sağlanıyor; sayı fazla olan taraf oyuncu çıkarıyor.
Son madde önemli: maç sırasında kırmızı kart gören bir takım eksik kaldıysa, rakip takım da aynı sayıya iniyor. Böylece atışlara eşit kadroyla giriliyor.
Beşer atış, sonra ani ölüm
Her takım sırayla beşer atış kullanıyor. Atışlar dönüşümlü yapılıyor ve sonuç matematiksel olarak belli olduğu anda duruyor — yani kalan atışların sonucu değiştiremeyeceği noktada seri bitiyor.
Beşer atış sonunda eşitlik sürerse ani ölüm başlıyor: her takım birer atış kullanıyor ve bir takım atıp diğeri kaçırdığı anda seri bitiyor. Bu aşamada eşit sayıda atış kullanılması şart.
Ani ölüm teorik olarak uzayabiliyor. Sahadaki tüm oyuncular birer atış kullandıktan sonra sıra başa dönüyor; yani aynı oyuncu ikinci kez atabiliyor, ama ancak herkes attıktan sonra.
Beşer atış sonunda eşitlik sürerse ani ölüm başlıyor: her takım birer atış kullanıyor ve bir takım atıp diğeri kaçırdığı anda seri bitiyor. Bu aşamada eşit sayıda atış kullanılması şart.
Ani ölüm teorik olarak uzayabiliyor. Sahadaki tüm oyuncular birer atış kullandıktan sonra sıra başa dönüyor; yani aynı oyuncu ikinci kez atabiliyor, ama ancak herkes attıktan sonra.
Kimler atabiliyor
Atışları yalnız maç bittiğinde sahada olan oyuncular kullanabiliyor. Oyundan çıkmış bir oyuncu, kenarda beklese bile atış kullanamıyor.
Bu, oyuncu değişikliği kararlarını doğrudan etkiliyor: uzatmaya giden bir maçta teknik ekip, penaltı ihtimalini düşünerek kimin sahada kalacağına karar veriyor. Kaleci değişikliği de aynı sebeple sık görülüyor.
Sakatlanan kaleci için özel bir istisna var: atışlar sırasında sakatlanan kaleci, takımın değişiklik hakkı kalmışsa değiştirilebiliyor.
Bu, oyuncu değişikliği kararlarını doğrudan etkiliyor: uzatmaya giden bir maçta teknik ekip, penaltı ihtimalini düşünerek kimin sahada kalacağına karar veriyor. Kaleci değişikliği de aynı sebeple sık görülüyor.
Sakatlanan kaleci için özel bir istisna var: atışlar sırasında sakatlanan kaleci, takımın değişiklik hakkı kalmışsa değiştirilebiliyor.
Çift maçlı eşleşmelerde ne zaman devreye giriyor
Eleme turları bazen tek maç, bazen gidiş-dönüş iki maç üzerinden oynanıyor. İki maçlı eşleşmelerde toplam skora bakılıyor ve eşitlik hâlinde ikinci maçın sonunda uzatma oynanıyor; eşitlik hâlâ sürüyorsa penaltılara gidiliyor.
Bir dönem deplasmanda atılan golün eşitlik bozma ölçütü olarak kullanıldığı bir kural vardı. Avrupa kupalarında 2021 yılında kaldırıldı; artık deplasman golünün ek bir ağırlığı yok. Bu, uzatmaya giden eşleşmelerin sayısını artıran bir değişiklik oldu.
Bir dönem deplasmanda atılan golün eşitlik bozma ölçütü olarak kullanıldığı bir kural vardı. Avrupa kupalarında 2021 yılında kaldırıldı; artık deplasman golünün ek bir ağırlığı yok. Bu, uzatmaya giden eşleşmelerin sayısını artıran bir değişiklik oldu.
Bu sitede nasıl görünüyor
Bu sitede maç sonuçları yalnız maç bittiğinde ve doğrulandığında yazılıyor. Penaltılarla belirlenen bir eşleşmede normal süre sonucu neyse o gösteriliyor, çünkü resmî sonuç odur.
Turu kimin geçtiği bilgisi maç verisinden türetilemiyor ve uydurulmuyor. Bir eşleşmenin sonucunu turnuvayı düzenleyen kurumun kendi yayınından doğrulamak gerekiyor.
Turu kimin geçtiği bilgisi maç verisinden türetilemiyor ve uydurulmuyor. Bir eşleşmenin sonucunu turnuvayı düzenleyen kurumun kendi yayınından doğrulamak gerekiyor.
Atış sırasında kurallar
Her atışın kendi kuralları var ve bunlar maç içindeki penaltıdan biraz farklı:
Maç içindeki penaltıda dönen top oyunda kalıyor ve ikinci vuruş mümkün; atış serisinde ise atış, topun kaleye girmesiyle ya da oyun dışı kalmasıyla bitiyor. Bu fark sık karıştırılıyor.
- Topa yalnız bir kez vurulabiliyor; dönen topa ikinci kez vurmak yok.
- Kalecinin, topa vurulduğu anda kale çizgisi üzerinde en az bir ayağı bulunmalı.
- Atışı kullanan oyuncu ileri doğru hareket etmeli; durup beklemek ihlal sayılıyor.
- Diğer oyuncular orta yuvarlakta bekliyor.
Maç içindeki penaltıda dönen top oyunda kalıyor ve ikinci vuruş mümkün; atış serisinde ise atış, topun kaleye girmesiyle ya da oyun dışı kalmasıyla bitiyor. Bu fark sık karıştırılıyor.